Ketika puluhan ribu rakyat Palestin mula kembali ke utara Gaza pada hari Jumaat, kelegaan sementara hasil gencatan senjata masih dibayangi oleh ultimatum politik, satu peringatan bahawa hentian sementara keganasan tidak mampu memadamkan perjuangan yang lebih mendalam tentang kuasa dan kedaulatan.
Perdana Menteri Israel, Benjamin Netanyahu, menyambut gencatan senjata itu tetapi menegaskannya sebagai bersyarat.
Beliau mengumumkan bahawa Hamas mesti dilucutkan senjata dan memberi amaran bahawa jika hal itu tidak dapat dilakukan secara mudah, maka Israel akan melaksanakannya secara keras.
Kenyataan tersebut menjadikan gencatan senjata bukan sebagai langkah ke arah keadilan, tetapi sebagai taktik untuk menuntut penyerahan politik daripada sebuah populasi yang sudah musnah.
Hamas dan kumpulan sekutunya membalas dengan tegas.
Para pemimpin pergerakan itu mengalu-alukan bantuan antarabangsa tetapi secara jelas menolak sebarang bentuk penjagaan atau pengawasan asing yang akan menggantikan autoriti Palestin sendiri.
Seorang pegawai kanan Hamas menegaskan bahawa pelucutan senjata di bawah pelan Presiden Donald Trump tidak boleh diterima sama sekali dan bahawa cadangan penyerahan senjata bukanlah sesuatu yang boleh dirundingkan.
Hamas menegaskan bahawa pelucutan senjata tidak boleh dipisahkan daripada penamatan sekatan dan pemulihan hak politik rakyat Palestin.
Pendekatan ini meletakkan gencatan senjata sebagai perebutan antara kedaulatan dan keabsahan sama seperti ia berkaitan dengan isu keselamatan segera.
Namun, di sebalik retorik yang keras, ketahanan gencatan senjata ini bergantung pada beberapa titik genting utama.
Tiga garis retak segera berpotensi menggagalkan perjanjian damai ini.
Pertama, pertukaran tahanan: senarai awal Israel yang mengandungi kira-kira 250 tahanan untuk dibebaskan tidak termasuk tokoh utama Palestin seperti Marwan Barghouti.
Langkah ini menimbulkan kemarahan awam dan berisiko menjejaskan kesahan pertukaran tersebut.
Kedua, kawalan keselamatan: tentera Israel hanya berundur sebahagian dan masih mengekalkan kedudukan strategik di beberapa kawasan penting, membolehkannya terus memantau laluan dan sempadan.
Ini menunjukkan bahawa penarikan separa masih boleh mengekalkan dominasi ketenteraan walaupun dalam keadaan damai sementara.
Ketiga, para pegawai kanan Israel yang bertanggungjawab terhadap dua tahun pengeboman dahsyat yang digambarkan oleh pemerhati antarabangsa sebagai tindakan genosid masih kekal berkuasa, mengulangi ancaman dan retorik yang sama.
Seruan mereka untuk pemindahan besar-besaran penduduk dan kawalan ke atas masa depan Gaza semakin mengukuhkan ketidakpercayaan rakyat Palestin, menandakan bahawa proses pembinaan semula boleh sekali lagi dijadikan alat paksaan dan manipulasi demografi, bukan sebagai usaha pemulihan sebenar.
Di sisi kemanusiaan, angka korban menajamkan lagi persoalan politik.
Laporan bebas dan pihak kesihatan Gaza merekodkan lebih 67,000 kematian rakyat Palestin, di samping kemusnahan besar-besaran rumah, hospital dan kawasan pertanian.
Mereka yang pulang kini berdepan dengan runtuhan, bahan letupan yang belum meletup, serta sistem perkhidmatan awam yang lumpuh.
Berhubung masa depan, terdapat tiga senario utama yang kini membentuk jangkaan umum:
1. Kekal rapuh: pertukaran tahanan berperingkat dan bantuan terhad menghasilkan ketenangan sementara selama beberapa bulan, sementara Israel mengekalkan penguasaan keselamatan dan aduan politik Palestin semakin menebal.
2. Gencatan dipantau: penderma antarabangsa mengumpul dana untuk membersihkan runtuhan dan memulihkan infrastruktur, tetapi pentadbiran tempatan Palestin disingkirkan melalui lembaga pemantauan antarabangsa dan badan teknokratik.
3. Runtuh cepat: kebuntuan mengenai pelucutan senjata atau tahanan berprofil tinggi boleh memberi alasan kepada Israel untuk menyambung semula serangan besar-besaran.
Tentera Israel boleh menggunakan alasan ancaman keselamatan untuk memperkukuh semula serangan, terutama apabila kerajaan gabungan sayap kanan Netanyahu semakin tertekan untuk mengekalkan kuasa, sementara beliau sendiri berdepan kemungkinan dipenjarakan jika kehilangan jawatan.
Sejarah memberi amaran akan bahaya ini: semasa gencatan senjata pertama di bawah pentadbiran Trump, Hamas mematuhi janji pembebasan tahanan, tetapi Israel melanggar komitmennya dan melancarkan semula serangan, menunjukkan betapa cepatnya ketenangan boleh bertukar menjadi keganasan.
Menjadikan gencatan senjata sebagai perdamaian kekal memerlukan keputusan-keputusan besar yang belum dijawab oleh perjanjian semasa.
Oleh itu, gencatan senjata ini berisiko menjadi sekadar selingan yang menyelamatkan nyawa buat sementara, tetapi mengekalkan struktur politik yang sama, struktur yang telah melahirkan keganasan sejak awal lagi.
About the Author
