Berita ini amat menarik dan berpotensi mengubah landskap geopolitik tenaga dunia.
Iran dilaporkan sedang merangka satu susunan baharu bagi pengurusan Selat Hormuz, laluan strategik yang menjadi nadi kepada aliran minyak global.
Menurut perkembangan terkini, Iran bercadang untuk mengisytiharkan satu laluan di sepanjang sempadannya di Selat Hormuz sebagai koridor selamat.
Di bawah mekanisme ini, mana-mana negara yang ingin menghantar kapal tangki minyak perlu terlebih dahulu berhubung dengan pihak Iran dan mendapatkan kebenaran keselamatan dengan memberikan maklumat lengkap berkaitan pelayaran tersebut.
Sebagai balasan, Iran memberi jaminan bahawa kapal yang mematuhi prosedur ini tidak akan diserang.
Setakat ini, dilaporkan sebanyak sembilan kapal dari negara seperti India, Pakistan, China, Iraq dan Malaysia telah berjaya melalui laluan tersebut dengan selamat di bawah sistem ini.
Lebih menarik, terdapat laporan bahawa sekurang-kurangnya satu kapal telah membayar sekitar USD 2 juta sebagai bayaran laluan selamat.
Ini menunjukkan bahawa pendekatan Iran bukan sekadar strategi keselamatan, tetapi juga mempunyai dimensi ekonomi yang jelas.
Perkara ini turut disokong oleh kenyataan Menteri Luar Iran, Abbas Araghchi, dalam satu temu bual bersama Al Jazeera.
Beliau memberi bayangan bahawa selepas konflik berakhir, Iran akan memperkenalkan secara rasmi satu susunan baharu bagi Selat Hormuz.
Bentuk akhir sistem ini akan ditentukan melalui perbincangan dengan negara-negara jiran, namun beliau menegaskan bahawa model tersebut akan memberi manfaat ekonomi kepada semua pihak yang terlibat.
Selat Hormuz: Nadi Tenaga Dunia dan Medan Kuasa
Selat Hormuz merupakan salah satu laluan paling penting di dunia, menghubungkan Teluk Parsi ke Laut Oman dan seterusnya ke pasaran global.
Dianggarkan sekitar 20% daripada bekalan minyak dunia melalui selat sempit ini setiap hari.
Kedudukannya yang strategik menjadikan ia bukan sahaja laluan ekonomi, tetapi juga titik tumpuan kuasa geopolitik.
Dalam konteks konflik semasa, Iran dilihat menggunakan kelebihan geografi ini untuk mengawal aliran perdagangan secara selektif.
Konsep koridor selamat yang diperkenalkan membolehkan kapal-kapal yang mendapat kebenaran melalui laluan tertentu tanpa gangguan, manakala pihak yang dianggap bermusuhan berdepan risiko sekatan.
Lebih menarik, terdapat laporan bahawa bayaran tertentu dikenakan bagi laluan ini. Ini menjadikan Selat Hormuz bukan sekadar laluan, tetapi berpotensi menjadi sumber pendapatan strategik.
Dari Ketenteraan kepada Ekonomi: Strategi Baharu
Apa yang sedang berlaku menunjukkan satu peralihan penting dalam strategi konflik moden.
Jika dahulu peperangan tertumpu kepada penguasaan wilayah dan kekuatan ketenteraan, kini fokus beralih kepada:
- Kawalan laluan strategik
- Pengaruh terhadap rantaian bekalan global
- Penggunaan tekanan ekonomi sebagai alat politik
Dalam hal ini, Iran dilihat bukan sahaja bertahan, tetapi berusaha membentuk satu sistem baharu yang membolehkan ia terus relevan dalam percaturan global walaupun berdepan tekanan ketenteraan.
Namun persoalan yang lebih penting ialah: adakah pendekatan ini selari dengan prinsip keadilan?
Perspektif Islam: Himayah dan Amanah dalam Laluan Perdagangan
Dalam Islam, konsep penguasaan wilayah dan laluan bukan semata-mata soal kuasa, tetapi berkait rapat dengan tanggungjawab dan amanah.
Allah SWT berfirman:
إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلْأَمَـٰنَـٰتِ إِلَىٰٓ أَهْلِهَا
“Sesungguhnya Allah menyuruh kamu menyampaikan amanah kepada yang berhak menerimanya.” (Surah an-Nisa’: 58)
Dalam konteks ini, kawalan terhadap laluan seperti Selat Hormuz boleh dilihat sebagai satu bentuk amanah (al-amanah) iaitu tanggungjawab untuk memastikan keselamatan, kestabilan dan keadilan dalam perdagangan.
Selain itu, Islam juga mengenal konsep himayah (perlindungan).
Negara atau pihak yang mempunyai keupayaan berhak memberikan perlindungan kepada laluan perdagangan, dengan syarat:
- Tidak berlaku kezaliman
- Tidak menghalang pihak yang tidak memusuhi
- Tidak menindas secara ekonomi
Dalam sejarah Islam, laluan perdagangan seperti di Laut Merah dan Teluk Parsi dilindungi oleh kuasa Islam bagi memastikan pedagang dapat bergerak dengan selamat.
Perlindungan ini bukan sahaja bersifat keselamatan, tetapi juga memastikan kelangsungan ekonomi umat.
Keadilan dalam Pengenaan Bayaran Laluan
Isu yang paling sensitif ialah soal bayaran atau “toll” yang dikenakan.
Dalam perspektif Islam, pengenaan bayaran tidak semestinya salah, jika memenuhi syarat berikut:
- Sebagai balasan kepada perkhidmatan sebenar (contohnya keselamatan)
- Tidak membebankan secara zalim
- Tidak mendiskriminasi tanpa sebab yang adil
Konsep ini boleh dikaitkan dengan prinsip ‘adl (keadilan) dalam Islam.
Allah SWT berfirman:
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ
“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil dan berbuat ihsan.” (Surah an-Nahl: 90)
Jika bayaran dikenakan secara munasabah, contohnya USD 1 bagi setiap tong minyak dan sebagai balasan kepada jaminan keselamatan, maka ia boleh dianggap sebagai satu bentuk perkhidmatan yang sah.
Namun, jika ia digunakan sebagai alat tekanan politik atau penindasan ekonomi, maka ia bercanggah dengan prinsip keadilan.
Antara Strategi dan Tanggungjawab Moral
Apa yang sedang berlaku di Selat Hormuz memperlihatkan satu realiti penting: dunia tidak lagi hanya ditentukan oleh kekuatan ketenteraan, tetapi oleh keupayaan mengawal titik strategik yang kritikal.
Namun dalam Islam, kekuatan bukanlah matlamat akhir. Ia mesti disertai dengan Amanah, Keadilan dan Tanggungjawab terhadap manusia sejagat
Penguasaan tanpa keadilan akan membawa kepada kezaliman, manakala kekuatan yang disertai amanah akan membawa kepada kestabilan.
Kesimpulan: Geopolitik dan Nilai
Perkembangan di Selat Hormuz menunjukkan bahawa geografi boleh menjadi sumber kuasa yang luar biasa.
Namun, bagaimana kuasa itu digunakan akan menentukan sama ada ia menjadi alat keadilan atau penindasan.
Dalam kerangka Islam, penguasaan laluan perdagangan bukan sekadar hak strategik, tetapi satu amanah besar.
Ia menuntut keseimbangan antara kepentingan negara dan keadilan sejagat.
Akhirnya, persoalan yang perlu direnung bukan hanya tentang siapa yang mengawal Selat Hormuz, tetapi:
Adakah kawalan itu digunakan untuk melindungi dan menyejahterakan, atau untuk menekan dan menguasai?
Di sinilah pertemuan antara geopolitik dan nilai antara kekuatan dan amanah akan menentukan arah masa depan dunia.
About the Author
