Istilah apartheid semakin kerap digunakan dalam wacana awam untuk menggambarkan hubungan kaum di Malaysia, khususnya apabila ada pihak mendakwa bahawa orang Melayu mengamalkan dasar diskriminasi sistematik terhadap masyarakat Cina.
Tuduhan ini bahkan disamakan dengan apa yang dilakukan oleh rejim Zionis terhadap rakyat Palestin, satu perbandingan yang berat dan memerlukan penelitian yang teliti, berfakta dan adil.
Tulisan Mohd Ridhuan Tee Abdullah tampil sebagai reaksi terhadap naratif tersebut, dengan mengemukakan hujah bahawa Malaysia bukan sebuah negara apartheid, malah realitinya menunjukkan minoriti tertentu menikmati ruang ekonomi, pendidikan, budaya dan politik yang luas berbanding banyak negara lain di dunia.
Memahami “Apartheid”: Takrif dan Realiti
Apartheid merujuk kepada dasar pemisahan dan penindasan berasaskan kaum yang bersifat menyeluruh, politik, ekonomi, pendidikan, tempat tinggal dan hak asasi seperti yang pernah berlaku di Afrika Selatan.
Dalam konteks itu, satu kaum dipinggirkan secara sistematik dan dinafikan peluang hidup yang adil.
Persoalannya: adakah ciri-ciri ini wujud di Malaysia?
Jika diteliti secara objektif, struktur negara Malaysia menunjukkan sebaliknya. Tiada undang-undang yang menghalang mana-mana kaum daripada berniaga, memiliki harta, menubuhkan parti politik, mengendalikan media, mengamalkan budaya atau menganut agama masing-masing.
Realiti Ekonomi: Siapa Menguasai Kekayaan?
Antara hujah utama yang dibangkitkan ialah realiti pemilikan ekonomi.
Statistik umum menunjukkan bahawa sebahagian besar individu terkaya di Malaysia terdiri daripada masyarakat Cina dan penguasaan sektor perniagaan utama seperti peruncitan, perkilangan, hartanah dan perdagangan yang juga didominasi oleh mereka.
Penulis Cina sendiri, Ye Lin Sheng, dalam bukunya ‘The Chinese Dilemma (2003)’, mengakui bahawa masyarakat Cina di Malaysia menikmati peluang ekonomi yang luas, malah lebih baik berbanding kedudukan mereka sebagai minoriti di banyak negara lain.
Ini menimbulkan persoalan munasabah: jika benar wujud apartheid, bagaimana dominasi ekonomi ini boleh berlaku?
Pendidikan Vernakular: Keistimewaan yang Jarang Diberi
Malaysia juga merupakan antara satu-satunya negara di dunia yang membenarkan dan membiayai sekolah vernakular berasaskan kaum, termasuk lebih 1,300 Sekolah Jenis Kebangsaan Cina (SJKC) dan puluhan Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina (SMJKC).
Bukan sekadar dibenarkan, sekolah-sekolah ini turut menerima peruntukan kerajaan, selain kewujudan sekolah persendirian Cina, kolej dan universiti berasaskan aliran tersebut.
Dalam banyak negara lain, sistem pendidikan sebegini tidak wujud atau tidak disokong oleh negara.
Keadaan ini sukar diselaraskan dengan dakwaan wujudnya dasar apartheid.
Budaya, Bahasa dan Media: Tiada Asimilasi Paksa
Berbeza dengan banyak negara yang menuntut asimilasi budaya, Malaysia tidak memaksa minoriti meninggalkan identiti asal.
Parti politik berasaskan kaum Cina dibenarkan, begitu juga ribuan NGO, persatuan budaya dan perniagaan.
Media cetak dan elektronik berbahasa Cina berkembang luas seperti akhbar, radio, televisyen dan platform digital, malah dalam jumlah yang besar jika dibandingkan dengan media berbahasa kebangsaan.
Papan tanda dan nama premis dalam bahasa Cina juga diterima secara meluas.
Ini menunjukkan bahawa Malaysia mengamalkan model kepelbagaian budaya, bukan penindasan budaya.
Rumah Ibadat dan Amalan Keagamaan
Malaysia juga membenarkan pembinaan dan pengoperasian rumah ibadat pelbagai agama seperti tokong, kuil dan gereja dalam jumlah yang besar, sejajar dengan prinsip kebebasan beragama yang termaktub dalam Perlembagaan.
Walaupun Islam adalah agama Persekutuan, penganut agama lain bebas mengamalkan kepercayaan mereka.
Isu-isu pentadbiran tanah dan kelulusan sering bersifat teknikal, bukan penindasan agama secara sistematik.
Sejarah Keselamatan dan Pembentukan Negara
Tulisan ini turut mengingatkan bahawa dalam sejarah penjajahan dan pembentukan negara penentangan terhadap Malayan Union, perjuangan menuntut kemerdekaan, serta mempertahankan keselamatan negara, orang Melayu dan Bumiputera memainkan peranan utama, khususnya dalam pasukan keselamatan.
Hakikat sejarah ini penting untuk difahami dalam menilai kontrak sosial, bukan untuk menafikan sumbangan kaum lain, tetapi untuk memahami konteks pembentukan negara.
Islam, Akhlak dan Sikap Bertolak Ansur Melayu
Penulis menegaskan bahawa sikap bertolak ansur masyarakat Melayu berpunca daripada nilai Islam seperti ihsan, adab dan akhlak yang mengajar penganutnya melayani manusia dengan keadilan dan belas ihsan.
Allah SWT berfirman:
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَـٰكُم مِّن ذَكَرٍۢ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَـٰكُمْ شُعُوبًۭا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓا۟ ۚ
“Wahai manusia, sesungguhnya Kami menciptakan kamu daripada lelaki dan perempuan, dan Kami menjadikan kamu berbangsa-bangsa dan bersuku-suku supaya kamu saling mengenali.” (Surah al-Hujurat: 13)
Islam tidak mengajar kebencian, tetapi keadilan dan kesyukuran.
Kesimpulan: Menilai Tuduhan dengan Fakta, Bukan Emosi
Melabel Malaysia sebagai negara apartheid tanpa memahami sejarah, struktur perlembagaan dan realiti sosial hanya akan mengeruhkan hubungan kaum.
Kritikan wajar dialu-alukan, tetapi mestilah berasaskan fakta dan kejujuran intelektual.
Malaysia bukan sempurna. Namun ia jauh daripada sebuah negara apartheid.
Apa yang diperlukan hari ini ialah dialog berasas, saling menghormati dan kesedaran bahawa keamanan dan kemakmuran negara ini terhasil daripada toleransi, bukan perpecahan.
Keadilan tidak dibina dengan tuduhan melulu, tetapi dengan kebenaran dan amanah.
About the Author
