Bekas peguam negara, Tan Sri Tommy Thomas, melontarkan kritikan keras terhadap perjanjian dagang yang dimeterai antara Malaysia dan Amerika Syarikat yang ditandatangani Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, pada 26 Oktober lalu.
Beliau menyifatkan perjanjian itu sebagai “neo-imperialisme paling buruk” dan mendakwa ia merupakan perjanjian perdagangan paling merugikan negara sejak kemerdekaan.
Dalam artikel panjang yang diterbitkan oleh Malaysiakini, Thomas menegaskan bahawa syarat-syarat yang terkandung dalam perjanjian itu menunjukkan Malaysia seolah-olah tidak merundingkan apa-apa, malah hanya menerima draf yang dikemukakan oleh Washington.
“Tidak pernah berlaku walaupun di zaman penjajahan”
Thomas, yang berkhidmat sebagai peguam negara ketika pentadbiran Tun Dr Mahathir Mohamad (2018–2020), berkata perjanjian tersebut meletakkan Malaysia di bawah pengaruh ekonomi yang luar biasa daripada Amerika Syarikat, jauh lebih teruk daripada apa yang pernah dilakukan penjajah British.
“Tidak pernah di bawah empayar British pun Malaya diberi tekanan sebegini. Ini neo-imperialisme terburuk. Tidak dapat difahami bagaimana Malaysia, secara sukarela, bersetuju,” katanya.
Menurut beliau, tindakan Malaysia menandatangani dokumen tersebut tanpa proses rundingan yang mencukupi membuktikan kegagalan pihak yang terlibat, termasuk Pejabat Perdana Menteri dan Jabatan Peguam Negara.
“Anwar tandatangan tanpa soal”
Thomas mendakwa Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, hanya menghulurkan draf perjanjian dan Anwar menandatanganinya tanpa sebarang perundingan kritikal.
Beliau turut merujuk kepada tindakan Anwar menerima hadiah pen daripada Trump sebagai simbolik penandatanganan tersebut.
“AS menunjukkan drafnya. Kemudian ditandatangani tanpa soal oleh Anwar, yang kemudian memperagakan pen Trump dan menaiki kereta Trump.”
Perjanjian “paling buruk” dari sudut undang-undang, ekonomi dan geopolitik
Thomas menegaskan bahawa perjanjian tersebut memberi implikasi besar ke atas dasar luar Malaysia, termasuk potensi menggugat kedudukan negara sebagai negara berkecuali yang diamalkan sejak 1957.
Antara 19 klausa yang dibangkitkan dalam kritikannya termasuk:
- syarat Malaysia wajib menyokong tindakan ekonomi Amerika Syarikat terhadap mana-mana negara ketiga,
- Malaysia perlu melaksanakan langkah yang memberikan kesan sama seperti sekatan ekonomi AS,
- perjanjian membuka ruang AS menguasai dasar perdagangan Malaysia secara langsung.
Ini sekaligus, menurutnya, menamatkan dasar tidak bersekutu Malaysia yang diamalkan sejak era Tunku Abdul Rahman.
Sejarah menunjukkan Malaysia sentiasa enggan berpihak
Thomas mengingatkan bahawa sejak zaman Tunku, Malaysia telah konsisten mengelak daripada menjadi sekutu Washington:
- Tunku menolak usaha Presiden Eisenhower dan Kennedy untuk mendapatkan sokongan terhadap Perang Vietnam.
- Malaysia enggan menyokong AS walaupun Lyndon Johnson melawat Kuala Lumpur pada 1965.
- Semua Perdana Menteri sebelum ini menjaga jarak selamat dengan Washington.
Namun menurut Thomas, pentadbiran Anwar telah melakukan pusingan mendadak daripada tradisi ini.
“Sehingga pentadbiran Anwar pada 2022, tidak ada perdana menteri yang terlalu rapat dengan AS.”
Beliau mendakwa perubahan ini berpunca daripada kekaguman peribadi Anwar terhadap Trump serta keghairahan menonjolkan hubungan erat pada Sidang Kemuncak ASEAN.
Menuntut perjanjian dibatalkan segera
Thomas menggesa kerajaan menarik diri daripada perjanjian itu secepat mungkin.
Katanya, terdapat dua klausa yang membenarkan Malaysia keluar sebelum ia berkuat kuasa, termasuk:
- tidak memberi notis bertulis dalam tempoh 60 hari, atau
- membawa perjanjian itu ke Dewan Rakyat untuk diundi.
Melalui kaedah itu, Anwar boleh membatalkan perjanjian tersebut tanpa mencetuskan kemarahan Washington.
“Ia malapetaka dan penghinaan terhadap maruah sebuah negara berdaulat. Malaysia mesti batalkan perjanjian ini segera.”
Latar politik: dakwaan lama kembali mencuat
Kritikan Thomas turut mencetuskan semula dakwaan lama bahawa Anwar mempunyai kecenderungan menyokong dasar Barat, antara faktor yang pernah digunakan Tun Mahathir untuk memecat beliau pada 1998 ketika krisis kewangan Asia.
Kemarahan orang ramai turut memuncak apabila diketahui bahawa perjanjian itu memaksa Malaysia menyertai tindakan ekonomi AS terhadap negara-negara tertentu, sekali gus menghapuskan prinsip “tidak berpihak” yang menjadi dasar utama diplomasi Malaysia selama ini.
About the Author
