Selepas dua tahun yang penuh derita akibat konflik yang menghancurkan Gaza dan menggoncang seluruh Timur Tengah, satu gencatan senjata sementara telah diumumkan, yang menggariskan pengunduran ketenteraan secara berperingkat dari wilayah pesisir itu serta menjanjikan pembebasan tahanan Israel dan Palestin.
Diusahakan dan disebarluaskan melalui pelan damai 20 perkara yang kontroversi oleh Presiden AS Donald Trump, gencatan ini dilihat sebagai satu pencapaian diplomatik luar biasa, namun diselubungi keraguan mendalam terhadap komitmen Israel terhadap keamanan yang berkekalan, serta kebimbangan terhadap kemungkinan kembalinya peperangan.
Gencatan Senjata di Bawah Kepungan
Pada 9 Oktober, rejim Israel secara rasmi meluluskan fasa pertama gencatan senjata yang dirundingkan melalui perbincangan tidak langsung di Sharm el-Sheikh, dengan Mesir, Qatar dan Turki bertindak sebagai pengantara.
Perjanjian itu menyeru kepada pengunduran segera tentera Israel ke sempadan yang dipersetujui di Gaza, sekaligus melepaskan kawalan ke atas kira-kira 47% wilayah tersebut kepada pihak berkuasa Palestin.
Sebagai balasan, Hamas bersetuju untuk membebaskan baki tebusan Israel, dianggarkan sekitar 20 orang yang masih hidup dalam tempoh 72 jam selepas pengunduran tentera.
Serentak dengan itu, Israel bersetuju untuk membebaskan sekitar 250 tahanan Palestin yang dijatuhi hukuman penjara seumur hidup, serta 1,700 tahanan lain yang ditangkap sepanjang peningkatan konflik kebelakangan ini.
Koridor kemanusiaan juga dibuka dengan segera, membolehkan ratusan lori membawa makanan, ubat-ubatan dan keperluan penting memasuki Gaza setiap hari bagi menangani keadaan kemanusiaan yang amat parah.
Bagi memastikan pematuhan, satu pasukan pelbagai negara seramai kira-kira 200 anggota daripada AS, Mesir, Qatar, Turki dan Emiriah Arab Bersatu (UAE) akan memantau pelaksanaan gencatan senjata walaupun tanpa kehadiran tentera AS di dalam Gaza.
Pelan 20 Perkara Trump dan Realiti Gaza
Terletak di pusat perjanjian ini ialah Pelan Damai 20 Perkara Presiden Trump, yang kononnya bertujuan untuk:
- Membubarkan struktur ketenteraan Hamas,
- Menubuhkan kerajaan teknokrat peralihan di bawah penyeliaan antarabangsa yang diketuai oleh Trump dan bekas Perdana Menteri Britain, Tony Blair,
- Menjadikan Gaza zon neutral sebagai langkah awal ke arah pemerintahan Palestin yang diperbaharui dan rundingan kenegaraan yang baharu.
Namun, walaupun mendapat sokongan antarabangsa, pelan ini berdepan cabaran besar dan realiti yang sukar di lapangan.
Keuntungan Gaza di Tengah Kerapuhan
Walaupun bersifat sementara dan rapuh, gencatan senjata ini memberi beberapa keuntungan penting kepada Gaza:
- Penghentian operasi ketenteraan berskala besar oleh Israel dan permulaan pengunduran tentera dari sektor utama.
- Pelonggaran besar terhadap sekatan, dibuktikan dengan perjanjian rasmi pembukaan saluran bantuan kemanusiaan.
- Pembebasan ribuan tahanan Palestin, memberi suntikan moral besar kepada rakyat Gaza dan seluruh Palestin.
- Peluang bagi pemantauan antarabangsa serta kemungkinan menuju pembaharuan pemerintahan Palestin.
Pembunuhan Berterusan Menyelubungi Keamanan
Namun, walaupun gencatan diumumkan, realiti tragik di lapangan menimbulkan keraguan terhadap ketahanannya.
Laporan daripada pemantau kemanusiaan dan hospital mengesahkan bahawa serangan udara serta tembakan artileri Israel masih berterusan selepas pengisytiharan gencatan senjata.
Tujuh mayat dilaporkan ditemui selepas serangan helikopter berhampiran Hospital Al-Ahli di Gaza pada 9 Oktober, satu peringatan pahit bahawa keganasan belum berakhir.
Menurut angka rasmi Kementerian Kesihatan Gaza, jumlah korban Palestin sejak gencatan bermula telah meningkat kepada puluhan orang, termasuk wanita dan kanak-kanak.
Tragedi ini mendedahkan hakikat kejam bahawa pendirian ketenteraan agresif Israel masih berterusan meskipun ada perjanjian diplomatik, menimbulkan keraguan serius terhadap keikhlasan Israel dalam mengejar perdamaian.
Keraguan Israel dan Ancaman Peperangan Semula
Perdana Menteri Israel, Benjamin Netanyahu, memuji perjanjian ini sebagai kejayaan taktikal, namun golongan keras dalam kerajaannya menentang keras sebarang bentuk konsesi.
Pembebasan tahanan dan pengunduran tentera dianggap oleh ramai di Israel sebagai kelemahan sementara, bukan perubahan kekal.
Laporan mengenai serangan udara kecil yang masih dijalankan selepas kelulusan gencatan menambah lagi persoalan mengenai komitmen sebenar Israel untuk menamatkan permusuhan.
Ketiadaan tentera AS dalam pasukan pemantau pelbagai negara turut mencerminkan ketidakpercayaan Israel terhadap kehadiran antarabangsa, menandakan keinginannya untuk terus mengawal masa depan Gaza.
Reaksi Serantau dan Antarabangsa
Gencatan ini menerima pujian berhati-hati daripada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), Kesatuan Eropah (EU), dan negara-negara Arab yang kesemuanya menyeru kepada penyelesaian politik yang berkekalan serta usaha pembinaan semula segera.
Peranan Mesir sebagai pengantara utama kekal penting di tengah tekanan serantau, manakala negara-negara jiran memantau rapat sebarang perkembangan yang boleh menggugat kestabilan.
Harapan di Tengah Ketenangan yang Rapuh dan Keganasan yang Masih Berterusan
Gencatan senjata di Gaza ini merupakan perkembangan diplomatik paling menjanjikan sejak permusuhan dahsyat meletus pada Oktober 2023.
Ia memberi sedikit sinar kelegaan kepada penduduk Gaza yang telah lama menderita dan membuka laluan sementara kepada keadaan hidup yang lebih normal.
Namun, pembunuhan rakyat Palestin yang berterusan selepas gencatan senjata memperlihatkan dengan jelas sifat peperangan Israel yang tidak pernah surut, serta kerapuhan perjanjian ini.
Tanpa langkah nyata untuk menangani punca sebenar konflik, penjajahan, sekatan dan penafian hak politik, maka meskipun lori bantuan terus memasuki Gaza dan keluarga yang hilang tempat tinggal kembali ke runtuhan rumah mereka, minggu-minggu mendatang akan menjadi ujian besar terhadap kekuatan gencatan ini dan kesediaan rantau ini untuk memilih keamanan daripada peperangan berterusan.
About the Author
