Satu isu yang dijangka akan terus menghiasi tajuk utama media dalam tempoh panjang ialah perjanjian perdagangan yang baru dimeterai antara Malaysia dan Amerika Syarikat, dikenali sebagai Agreement on Reciprocal Trade atau singkatannya ART.
Perjanjian yang ditandatangani antara Presiden Amerika Syarikat Donald Trump dan Perdana Menteri Malaysia Datuk Seri Anwar Ibrahim semasa Sidang Kemuncak ASEAN ke-47 di Kuala Lumpur itu telah menimbulkan gelombang kritikan sebaik sahaja butirannya didedahkan kepada umum.
Kritikan Bertubi-tubi: Tuduhan Jual Kedaulatan
Bagi para pengkritik, perjanjian ini bukan sekadar kerjasama ekonomi biasa.
Ia dilihat sebagai satu tindakan yang menggadaikan kedaulatan negara kepada kuasa besar Amerika, seolah-olah Malaysia telah menjual roh dan maruahnya kepada Great Devil, gelaran sinis yang sering dikaitkan dengan Amerika Syarikat.
Sekiranya perjanjian itu sekadar bertujuan mengukuhkan hubungan ekonomi dua hala, ia mungkin tidak menimbulkan sebarang kontroversi.
Namun apabila terdapat klausa-klausa yang didakwa berat sebelah dan merugikan kepentingan Malaysia, maka tanda tanya mula berlegar, adakah kerajaan Madani benar-benar memahami implikasi sebenar sebelum menandatanganinya?
Tandatangan Dengan Mata Tertutup?
Persoalannya kini: adakah Malaysia menandatangani perjanjian itu tanpa penelitian mendalam?
Hal ini dinafikan oleh Duta Amerika ke Malaysia, Edgard D. Kagan, yang menegaskan bahawa Malaysia menandatangani secara sukarela dan mengetahui semua kandungan serta implikasi ART.
Menurut Anwar, langkah ini perlu kerana Malaysia memerlukan pelaburan dan perdagangan kukuh dengan Amerika Syarikat bagi memacu ekonomi pasca-pandemik dan meningkatkan daya saing negara.
Namun, pihak pembangkang menyifatkan alasan itu sebagai tidak mencukupi dan menuntut ketelusan dalam proses rundingan.
Pembangkang Tidak Dilibatkan
Ahli Parlimen Perikatan Nasional (PN) Datuk Dr. Radzi Jidin mendakwa bahawa pembangkang tidak pernah dijemput untuk memberikan pandangan walaupun sebuah caucus khas telah dibentuk sejak Mei lalu bagi membincangkan isu perdagangan antarabangsa.
Menurutnya, kerajaan sepatutnya menghormati semangat demokrasi dengan melibatkan ahli Parlimen daripada pelbagai parti memandangkan perjanjian ini menyentuh kepentingan negara jangka panjang, bukan isu partisan.
Ketiadaan perbincangan dua hala ini memberi gambaran bahawa Putrajaya sengaja menutup ruang perbahasan, mungkin kerana menyedari bahawa beberapa klausa dalam perjanjian itu akan menerima tentangan keras sekiranya dibentangkan secara terbuka.
Senjata Politik Menjelang PRU16
Walau apa pun justifikasinya, pembangkang jelas tidak akan membiarkan isu ini padam begitu sahaja.
Perjanjian ART dijangka menjadi senjata politik utama dalam kempen Pilihan Raya Umum ke-16 (PRU16) nanti.
Mereka akan menggambarkan kerajaan Madani sebagai penjual kedaulatan, manakala Amerika Syarikat dilihat cuba mengikat Malaysia dengan bentuk penjajahan moden (neo-kolonialisme) melalui bahasa diplomasi perdagangan.
Tokoh-tokoh seperti Tun Dr. Mahathir Mohamad, yang pernah dua kali menjadi Perdana Menteri, dijangka memainkan peranan penting dengan menghidupkan semula naratif, ‘Selamatkan Malaysia dari Amerika’.
Bagi beliau dan ramai tokoh nasionalis, Malaysia kini berdepan ancaman baharu, bukan penjajahan ketenteraan, tetapi penjajahan ekonomi dan undang-undang antarabangsa.
Klaus Penarikan Diri: Jalan Keluar Jika Gagal
Namun demikian, artikel itu juga menegaskan bahawa Malaysia masih mempunyai klaus keluar (exit clause) iaitu saluran sah untuk menarik diri jika hubungan perdagangan dengan Amerika menjadi tidak stabil atau merugikan.
Dalam erti kata lain, Anwar masih mempunyai tempoh dua tahun untuk menenangkan keadaan dan membuktikan kepada rakyat bahawa perjanjian ini tidak menggadaikan maruah negara, sebaliknya membawa faedah ekonomi yang nyata.
Sekiranya keadaan global menjadi semakin genting atau hubungan dengan Washington menjadi toksik, Malaysia boleh menarik diri secara sah daripada ART dan mengembalikan dokumen itu ke Rumah Putih.
Kesimpulan: Antara Citra Madani dan Cabaran Kedaulatan
Apa yang jelas, perjanjian ART telah mencetuskan ujian besar terhadap kredibiliti dan dasar luar kerajaan Madani pimpinan Datuk Seri Anwar Ibrahim.
Beliau perlu segera menjelaskan kepada rakyat apakah langkah-langkah keselamatan diplomatik dan ekonomi yang diambil agar Malaysia tidak terjerat dalam cengkaman neo-imperialisme Barat.
Jika gagal menangani persepsi ini dengan baik, ia bukan sahaja boleh menjejaskan kestabilan politik dalaman, bahkan turut menimbulkan krisis keyakinan antarabangsa terhadap keupayaan Malaysia mempertahankan kedaulatan ekonominya.
Antara Realiti dan Retorik
Kritikan terhadap ART tidak wajar dilihat semata-mata sebagai permainan politik pembangkang.
Ia mencerminkan kebimbangan rakyat terhadap pola hubungan antarabangsa baharu, di mana kuasa besar menggunakan istilah kerjasama perdagangan sebagai alat penguasaan halus (soft power).
Sejarah membuktikan, setiap perjanjian yang tidak berpaksikan prinsip keadilan sejagat akan membuka ruang kepada penjajahan bentuk baharu, bukan dengan meriam dan senjata, tetapi dengan pena dan tandatangan.
Oleh itu, cabaran terbesar buat Perdana Menteri kini ialah membuktikan bahawa Malaysia masih tuan di rumah sendiri, bukan sekadar penyewa yang membayar sewa kepada kuasa besar.
About the Author
