Tulisan Ranjit Singh Malhi mengenai ‘Bangsa Malaysia’ membawa beberapa gagasan yang baik seperti perpaduan nasional, keadilan sosial, penolakan terhadap ekstremisme dan keharmonian masyarakat majmuk.
Dari sudut Islam dan pandangan Melayu dalam konteks Malaysia, ada perkara yang boleh dipersetujui, namun terdapat juga beberapa asas penting yang perlu diperbetulkan supaya tidak bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan, sejarah negara dan kedudukan Islam sebagai asas pembinaan tamadun Melayu.
Islam menggalakkan perpaduan dan hubungan baik antara manusia pelbagai kaum. Allah SWT berfirman:
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَـٰكُم مِّن ذَكَرٍۢ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَـٰكُمْ شُعُوبًۭا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓا۟ ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ ٱللَّهِ أَتْقَىٰكُمْ
“Wahai manusia! Sesungguhnya Kami menciptakan kamu daripada seorang lelaki dan seorang perempuan, dan Kami menjadikan kamu berbangsa-bangsa dan bersuku-suku supaya kamu saling mengenali. Sesungguhnya yang paling mulia di sisi Allah ialah orang yang paling bertaqwa.” [Surah al-Hujurat: 13]
Ayat ini menunjukkan Islam mengiktiraf kepelbagaian bangsa dan budaya.
Namun, Islam tidak pernah menghapuskan identiti sesuatu kaum.
Arab kekal Arab, Melayu kekal Melayu, Cina kekal Cina dan India kekal India.
Islam menyatukan manusia di atas keadilan dan akhlak, bukan dengan menghilangkan akar sejarah dan identiti sesuatu bangsa.
Di sinilah timbul persoalan penting terhadap konsep ‘Bangsa Malaysia’ yang sering dibawa secara terlalu idealistik tanpa penjelasan yang jelas tentang kedudukan Islam, Melayu dan institusi Raja-Raja Melayu.
Malaysia Bukan Negara Tanpa Teras
Malaysia terbentuk atas sejarah yang sangat khusus.
Tanah Melayu bukan tanah kosong sebelum kemerdekaan.
Ia mempunyai asas:
- Kesultanan Melayu Islam
- Bahasa Melayu
- Islam sebagai agama Persekutuan
- Raja-Raja Melayu
- Kedudukan istimewa Melayu dan Bumiputera
Perkara ini termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan dan menjadi asas kontrak sosial negara.
Oleh sebab itu, perpaduan nasional tidak boleh dibina dengan pendekatan ‘semua sama rata secara mutlak’ sehingga menghilangkan identiti teras negara.
Dalam sejarah dunia, negara yang kehilangan identiti asas akhirnya mengalami konflik identiti yang lebih besar.
Melayu dalam konteks Malaysia bukan sekadar kaum, tetapi berkait dengan Islam, bahasa kebangsaan, sejarah kenegaraan, institusi Raja-Raja dan budaya watan
Apabila ada pihak yang mahu membina ‘Bangsa Malaysia’ tanpa memperkukuh asas-asas ini, orang Melayu melihatnya sebagai proses penghakisan identiti negara secara perlahan.
Islam Menolak Perkauman Melampau, Tetapi Bukan Menafikan Hak Kaum
Islam menolak assabiyyah jahiliah, iaitu kebanggaan kaum yang membawa penindasan. Nabi SAW bersabda:
لَيْسَ مِنَّا مَنْ دَعَا إِلَى عَصَبِيَّةٍ
“Bukan daripada kalangan kami orang yang menyeru kepada assabiyyah.” [Riwayat Abu Dawud]
Namun Islam juga mengiktiraf hak sesuatu bangsa mempertahankan agama, tanah air, budaya, bahasa dan kepimpinan yang adil.
Dalam masyarakat majmuk, Islam mengajar konsep keadilan kepada semua, hak minoriti dipelihara, keamanan dijaga
tetapi identiti majoriti tidak dihapuskan
Inilah yang berlaku di Madinah apabila Rasulullah SAW memimpin masyarakat pelbagai agama dan kaum melalui Piagam Madinah.
Yahudi tidak dipaksa menjadi Arab.
Namun, kepimpinan tetap berada di bawah pemerintahan Islam.
Sekularisme: Titik Perbezaan Paling Besar
Tulisan Ranjit menyebut bahawa Malaysia sepatutnya negara sekular.
Di sinilah perbezaan terbesar dari sudut pandang Islam dan majoriti Melayu Muslim.
Walaupun Malaysia mengamalkan sistem demokrasi moden, Perkara 3 Perlembagaan Persekutuan jelas menyebut:
“Islam ialah agama bagi Persekutuan.”
Ini bukan sekadar simbolik.
Ia memberi asas bahawa Islam mempunyai kedudukan istimewa dalam pentadbiran negara.
Melayu Islam melihat sekularisme Barat sebagai pemisahan agama daripada kehidupan dan pemerintahan.
Sedangkan dalam Islam agama bukan sekadar ibadah, Islam juga mengatur akhlak, keadilan, ekonomi, sosial, politik dan hubungan masyarakat
Oleh itu, ramai orang Melayu menolak konsep sekular sepenuhnya kerana dianggap bercanggah dengan identiti negara dan aqidah umat Islam.
Keadilan Sosial: Islam Menyokong
Walaupun begitu, beberapa perkara dalam tulisan tersebut sangat selari dengan Islam, antaranya:
- Menolak politik kebencian
- Menolak ekstremisme
- Membantu rakyat miskin tanpa mengira kaum
- Memperkukuh perpaduan masyarakat
- Memperbaiki pendidikan
- Memperkukuh integriti
- Menolak rasuah dan propaganda
Islam sendiri menegaskan keadilan untuk semua manusia. Allah SWT berfirman:
إِنَّ ٱللَّهَ يَأْمُرُ بِٱلْعَدْلِ وَٱلْإِحْسَٰنِ
“Sesungguhnya Allah menyuruh berlaku adil dan berbuat ihsan.” [Surah al-Nahl: 90]
Malah sejarah PAS sendiri menunjukkan pendekatan masyarakat majmuk telah lama wujud melalui DHPP, konsep “PAS For All”, kebajikan tanpa mengira kaum dan hubungan baik antara agama.
Masalah Utama Malaysia Bukan Kaum Semata-Mata
Masalah terbesar Malaysia hari ini sebenarnya bukan sekadar perkauman, tetapi krisis integriti, rasuah, perebutan kuasa, jurang ekonomi, keruntuhan akhlak, kelemahan pendidikan dan politik tanpa prinsip.
Jika ‘Bangsa Malaysia’ hanya menjadi slogan politik tanpa memperbaiki masalah asas ini, maka ia akan gagal.
Perpaduan sejati tidak boleh dibina hanya dengan slogan.
Ia mesti dibina atas asas keadilan, penghormatan kepada sejarah, hormat Perlembagaan, hormat Islam sebagai agama Persekutuan, penghormatan terhadap hak semua kaum dan kepimpinan yang amanah.
Melayu Dan Islam Dalam Masyarakat Majmuk
Orang Melayu Muslim secara umumnya tidak menolak perpaduan nasional.
Tetapi mereka mahu perpaduan yang menghormati Islam, tidak mencabar institusi Raja-Raja Melayu, tidak menghapuskan identiti Melayu, tidak membawa agenda liberalisme melampau dan tidak menjadikan majoriti Melayu kehilangan hak di tanah air sendiri
Perpaduan yang dipaksakan tanpa memahami sensitiviti sejarah hanya akan menambah ketegangan.
Malaysia memerlukan model perpaduan yang lebih realistik iaitu Islam sebagai asas moral negara, Melayu sebagai teras sejarah watan, hak semua kaum dijamin, keadilan sosial diperkukuh, kebencian kaum ditolak, dialog diperbanyakkan dan pendidikan perpaduan diperkasa
Bahasa Negara
Jika benar wujud keinginan untuk membina sebuah ‘Bangsa Malaysia’ yang bersatu dan berkongsi identiti nasional yang sama, maka perkara paling asas yang perlu diperkukuhkan ialah bahasa kebangsaan.
Dalam konteks Malaysia, bahasa Melayu bukan sekadar alat komunikasi, tetapi merupakan bahasa negara, bahasa Perlembagaan, bahasa sejarah watan dan medium penyatuan masyarakat majmuk.
Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan dengan jelas meletakkan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan.
Kedudukan ini bukan diwujudkan secara kebetulan, tetapi lahir daripada sejarah panjang Tanah Melayu sebagai sebuah tamadun Melayu-Islam yang menjadi asas pembentukan negara moden Malaysia.
Hak setiap kaum untuk mempelajari dan menggunakan bahasa ibunda masing-masing memang dijamin.
Orang Cina boleh mempertahankan bahasa Cina, masyarakat India boleh mempertahankan bahasa Tamil dan etnik-etnik lain juga berhak memelihara bahasa serta budaya mereka.
Islam sendiri tidak melarang kepelbagaian bahasa dan budaya kerana ia merupakan fitrah manusia.
Namun persoalannya, bolehkah seseorang mendakwa mahu membina ‘Malaysian Malaysia’ jika pada masa yang sama enggan mengangkat bahasa kebangsaan sebagai bahasa perpaduan bersama?
Dalam mana-mana negara di dunia, bahasa nasional berfungsi sebagai asas penyatuan rakyat.
Di Jepun, rakyat pelbagai latar menggunakan bahasa Jepun.
Di Perancis, bahasa Perancis menjadi asas identiti nasional.
Di Indonesia yang mempunyai ratusan etnik dan bahasa daerah, Bahasa Indonesia berjaya menjadi alat penyatuan bangsa.
Malaysia juga memerlukan asas yang sama.
Bahasa Melayu ialah satu-satunya bahasa yang difahami secara meluas oleh semua kaum di negara ini.
Ia menjadi jambatan komunikasi nasional yang menghubungkan rakyat daripada pelbagai latar belakang.
Oleh sebab itu, apabila ada pihak yang terlalu mempertahankan bahasa kaum masing-masing sehingga memperlekehkan bahasa kebangsaan, masyarakat Melayu melihatnya sebagai sesuatu yang bercanggah dengan semangat perpaduan nasional.
Lebih sensitif apabila timbul usaha menukar nama jalan atau identiti tempat yang asalnya menggunakan bahasa Melayu kepada bahasa lain secara berlebihan.
Perkara seperti ini menimbulkan persepsi bahawa ada pihak bukan lagi sekadar mahu mengekalkan budaya sendiri, tetapi sedang mencabar identiti nasional yang menjadi asas negara.
Perpaduan tidak akan berjaya dibina jika semua pihak hanya mahu mempertahankan identiti kaum masing-masing tanpa bersedia berkongsi identiti nasional bersama.
Dalam konteks Malaysia, bahasa Melayu sepatutnya menjadi titik temu tersebut.
Menerima bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan tidak bermaksud seseorang itu kehilangan identiti Cina, India atau etnik lain.
Sebaliknya, ia menunjukkan kesediaan untuk berkongsi satu identiti kebangsaan yang boleh menyatukan semua rakyat Malaysia.
Orang Melayu secara umumnya tidak menolak kepelbagaian bahasa dan budaya.
Tetapi mereka mengharapkan penghormatan yang sama terhadap bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan asas penting pembinaan negara.
Jika benar mahu membina ‘Bangsa Malaysia’, maka semangat itu mesti bermula dengan menghormati bahasa kebangsaan, memahami sejarah negara, menerima identiti asas Malaysia dan menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa perpaduan nasional yang menyatukan semua rakyat tanpa menghapuskan bahasa ibunda masing-masing.
Penutup
Malaysia tidak akan stabil jika terus terperangkap dalam politik perkauman sempit.
Namun, Malaysia juga tidak akan stabil jika identiti asas negara cuba dicairkan atas nama ‘Bangsa Malaysia’.
Jalan terbaik ialah membina perpaduan yang berpaksikan:
- Perlembagaan Persekutuan
- Islam sebagai agama Persekutuan
- Raja Berperlembagaan
- Hak sah semua kaum
- Keadilan sosial
- Hormat sejarah negara
Islam mengajar bahawa manusia boleh hidup dalam masyarakat majmuk dengan aman tanpa perlu menghapuskan identiti masing-masing.
Perpaduan bukan bermaksud semua mesti sama.
Perpaduan bermaksud hidup bersama dengan adil, saling menghormati dan berkongsi masa depan negara tanpa mengkhianati asas pembinaan Malaysia itu sendiri.
About the Author
