Sejak tahun 2018, Iran sebenarnya merupakan pihak utama yang mengamalkan kesabaran strategik dalam usaha mengelakkan ketegangan dengan Amerika Syarikat daripada meletus menjadi peperangan serantau berskala penuh.
Pendekatan ini lahir daripada kesedaran mendalam terhadap kos peperangan yang amat dahsyat, bukan sahaja kepada Iran, malah kepada negara-negara Arab jiran yang cuba didekati Tehran bagi mengekang peluasan pengaruh Israel, serta kuasa luar seperti China yang bergantung kepada kestabilan tenaga Asia Barat.
Namun, apabila tekanan Amerika semakin memuncak dan Washington terus menuntut penyerahan total, pengiraan strategik di Tehran juga berubah.
Dalam keadaan ekonomi yang dicekik sekatan serta pencerobohan keselamatan AS–Israel yang berulang, semakin ramai dalam kepimpinan dan elit strategik Iran melihat bahawa perang serantau yang selama ini dielakkan mungkin tidak dapat dielakkan lagi malah, jika dihadapi dengan strategi menyeluruh, ia mungkin satu-satunya jalan keluar daripada kebuntuan semasa.
Armada Besar Trump: Isyarat Ancaman, Bukan Jaminan Kemenangan
Dalam satu wawancara terkini bersama Axios, Presiden Amerika Syarikat Donald Trump dengan bangganya merujuk kepada penempatan armada besar tentera Amerika di Teluk Parsi, sambil menggariskan syarat-syarat penyerahan yang perlu dipenuhi Iran bagi mengelakkan penggunaannya.
“Kami mempunyai armada besar di sebelah Iran. Lebih besar daripada di Venezuela,” ujar Trump.
Washington telah menghantar satu Carrier Strike Group, disertai skuadron tambahan pesawat F-15 dan F-35 ke rantau tersebut.
Penambahan ini berlaku selepas ancaman tindakan ketenteraan sekiranya Iran bertindak tegas terhadap kumpulan bersenjata yang merampas dan menunggangi protes awal Januari lalu yang oleh pihak berkuasa digelar sebagai bentuk keganasan bandar.
Antara 8 hingga 14 Januari, Iran digegarkan dengan keganasan berdarah yang mengorbankan kira-kira 3,100 nyawa, termasuk hampir 2,500 orang awam dan anggota keselamatan.
Rusuhan Terancang dan Kegagalan Justifikasi Perang
Penganalisis berpendapat bahawa rusuhan ini direkayasa untuk membuka laluan kepada gelombang kedua serangan Amerika, susulan perang 12 hari yang dilancarkan AS dan Israel ke atas Iran pada Jun 2025.
Perhitungan di Washington didakwa bergantung kepada rusuhan yang merebak luas, termasuk senario pengganas merampas balai polis dan kem tentera, yang dilaporkan berlaku secara terhad pada 8 dan 9 Januari bagi melumpuhkan fokus tentera Iran.
Tentera Iran sebelum ini telah memberikan kesan ketara terhadap wilayah Palestin yang dijajah serta menyerang sebuah pangkalan AS di Qatar dalam konflik Jun tersebut.
Namun, apabila rusuhan berjaya dipatahkan, kemungkinan bahawa satu lagi perang mampu menjatuhkan Republik Islam Iran merosot dengan mendadak.
Ini sekali gus menyingkirkan justifikasi utama yang mungkin digunakan oleh pentadbiran Trump untuk menyerap kesan buruk konflik baharu.
Diplomasi Ditutup, Penyerahan Dituntut
Kenyataan Trump kepada Axios menunjukkan bahawa walaupun prospek kejayaan ketenteraan semakin kabur, ruang diplomasi juga hampir tertutup sepenuhnya.
Trump tidak menuntut kompromi, tetapi penyerahan mutlak, sama ada melalui peperangan atau tekanan maksimum.
Trump mendakwa:
“Mereka mahu membuat perjanjian… mereka telah beberapa kali menghubungi.”
Kenyataan ini bercanggah dengan penafian konsisten pegawai Iran yang menegaskan tiada permintaan rundingan di bawah keadaan tekanan dan ancaman.
Selepas menarik diri daripada Perjanjian Nuklear JCPOA pada 2018 dan melancarkan kempen tekanan maksimum, Trump kini menghidupkan semula tuntutan lama: bukan sahaja pembongkaran penuh infrastruktur nuklear Iran, tetapi juga pelumpuhan program peluru berpandu dan pemutusan hubungan dengan pasukan Penentangan serantau, tuntutan yang dianggap tidak boleh dirunding oleh Tehran.
Tuntutan ini sebenarnya pernah dibangkitkan dalam rundingan April–Mei 2025, sebelum pentadbiran Trump sendiri menggagalkannya dengan melancarkan perang Jun 2025.
Seorang sumber yang rapat dengan kepimpinan Iran memberitahu Tehran Times:
“Tidak armada baharu Trump, dan tidak juga sebarang peralatan lain yang dihantar, akan memaksa kami meninggalkan prinsip kami.
“Iran sentiasa bersedia untuk perjanjian yang bermaruah dan rasional, tetapi jika Presiden AS tidak menginginkannya, maka kami bersedia menghadapi senario terburuk.”
Jika Perang Meletus: Bukan Ulangan 2025
Penganalisis dan sumber dalaman Tehran memberi amaran bahawa konflik kedua tidak akan menyerupai perang 12 hari Jun 2025.
Ketika itu, Iran bertindak secara terkawal dan hampir bersendirian, melancarkan 21 gelombang serangan peluru berpandu dan dron serta menyerang satu pangkalan AS di Qatar sebelum menerima gencatan senjata.
Dalam konflik baharu, Iran dijangka mengguna pakai doktrin ‘perang tanpa had’ (unrestricted warfare).
Selain serangan peluru berpandu berskala besar yang sebelum ini berjaya menembusi pertahanan udara Israel, Tehran juga boleh menggunakan senjata ekonomi paling berkesan: menutup Selat Hormuz.
Dengan hampir 20 peratus bekalan minyak dunia melalui laluan ini, penutupan Selat Hormuz, ditambah serangan dron terhadap infrastruktur tenaga Teluk, berpotensi mencetuskan kemelesetan ekonomi Barat secara serta-merta dan dahsyat.
Pakar hubungan antarabangsa Iran, Shoaib Bahman, menegaskan:
“Krisis berlapis tidak boleh diurus dengan penyelesaian linear.
“Jika mahu mengubah permainan, kita mesti keluar daripada keadaan pasif dan menjadi tidak dapat dijangka.”
Paksi Pejuang: Faktor Penentu Baharu
Ketidakjangkaan ini akan diperkuat dengan kemasukan penuh Paksi Pejuang.
Berbeza dengan tahun 2025, apabila sekutu-sekutu Iran banyak menahan diri, kini kumpulan di Lubnan, Iraq dan Yaman telah mengeluarkan amaran bersama bahawa serangan ke atas Iran akan dianggap serangan ke atas mereka.
Di Lubnan, Setiausaha Agung Hezbollah, Sheikh Naim Qassem, menegaskan adanya ikatan teologi dan strategik dengan Iran, menjadikan pembelaan Tehran sebagai kewajipan agama.
Dengan peluru berpandu berpanduan tepat yang mampu menembusi sistem pertahanan Israel, Hezbollah berupaya melumpuhkan infrastruktur kritikal seperti grid elektrik, pelabuhan dan pangkalan tentera.
Di Yaman, Ansarallah berikrar untuk ‘menenggelamkan semua armada Amerika’ di Laut Merah, sekali gus menutup satu lagi arteri perdagangan global.
Di Iraq pula, Kataib Hezbollah memberi amaran bahawa pencerobohan baharu akan membawa ‘kematian mendadak dan pahit’, sambil mengarahkan rangkaian pejuangnya bersiap untuk ‘kemenangan atau kesyahidan’.
Wartawan konflik veteran, Hossein Pak, yang lama bersama pasukan Pejuang, menggambarkan suasana di lapangan sebagai penuh tekad:
“Ini adalah pertempuran kewujudan.
“Pengalaman perang mengajar kami untuk bersedia menghadapi semua kemungkinan.
“Aset serantau kami kekal sebagai kad kemenangan yang mampu memukul mundur musuh.”
Beliau menambah bahawa walaupun musuh berusaha melucutkan senjata psikologi rakyat, mobilisasi fizikal telah pun bermula.
Kesimpulan
Penempatan armada besar Amerika mungkin bertujuan menakutkan, tetapi ia tidak mengubah persamaan kuasa, sekurang-kurangnya bukan memihak kepada Trump.
Sebaliknya, ia mempercepatkan peralihan Iran daripada kesabaran strategik kepada kesediaan menghadapi konflik menyeluruh.
Jika peperangan meletus, ia bukan lagi konflik terkawal, tetapi perang kewujudan yang mampu mengheret seluruh rantau ke dalam letupan geopolitik yang tidak terkawal.
Dalam keadaan ini, pilihan paling rasional bukanlah ugutan atau armada, tetapi perjanjian bermaruah, sebelum Asia Barat memasuki fasa peperangan yang tiada siapa mampu memenanginya.
About the Author
